7 kwietnia 2026 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. To rewolucyjna zmiana ukierunkowana w założeniu na ograniczenie stosowania umów cywilnoprawnych w warunkach właściwych dla stosunku pracy. Zastosowanie nowych uprawnień przez PIP może mieć również dotkliwe skutki podatkowe.
Niezależnie od rozszerzenia uprawnień PIP, już obecnie obserwujemy działania organów podatkowych nakierowane na reklasyfikację przychodów z umów o świadczenie usług (B2B) na inne kategorie przychodów (np. działalność wykonywana osobiście, czynności zarządcze).
Kluczowa zmiana
PIP zyskuje możliwość wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy w odniesieniu do współpracownika zatrudnionego w oparciu o umowę cywilnoprawną, np. umowę o świadczenie usług (B2B) lub zlecenia. W praktyce oznacza to częściowe przeniesienie uprawnień z sądu na organ kontrolny – przy zachowaniu kontroli sądowej.
Mechanizm działania będzie co do zasady wyglądał następująco:
kontrola → polecenie usunięcia nieprawidłowości → brak reakcji → decyzja PIP (a następnie możliwości odwoływania się)
Znaczenie nowelizacji dla Państwa firmy
Nowe przepisy mogą istotnie wpłynąć na modele współpracy z osobami fizycznymi, w szczególności:
- zwiększa się ryzyko reklasyfikacji umów B2B i cywilnoprawnych na umowy o pracę,
- skutki reklasyfikacji będą dotyczyć jednocześnie w obszarze prawa pracy, podatków i składek ZUS.
Nowelizacja wprowadza również:
- możliwość uzyskania interpretacji indywidualnych PIP (z funkcją ochronną),
- dwunastomiesięczny okres przejściowy na dobrowolne uporządkowanie wybranych relacji bez sankcji w zakresie prawa pracy (ale bez abolicji w podatkach i składkach).
Najpilniejsze działania
Rekomendujemy przeprowadzenie przeglądu modeli współpracy, w szczególności:
- weryfikację umów B2B i zleceń i identyfikację relacji, które mogą nosić cechy stosunku pracy,
- ocenę ryzyk podatkowych i składkowych, uwzględniającą nie tylko brzmienie umów, ale także faktyczne okoliczności ich wykonywania,
- rozważenie ewentualnych działań dostosowawczych przed wejściem przepisów w życie (co do zasady – lipiec 2026 r.).
W razie potrzeby chętnie omówimy wpływ zmian na Państwa firmę.
